Giải quyết tranh chấp thừa kế khi không có di chúc

Khi một người qua đời mà không để lại di chúc, việc phân chia di sản thường trở nên phức tạp và dễ phát sinh tranh chấp giữa những người thân thích. Những mâu thuẫn này có thể xuất phát từ sự thiếu rõ ràng về quyền lợi, tranh cãi về tài sản hoặc bất đồng trong cách phân chia. Do đó, việc nắm rõ quy định pháp luật và quy trình giải quyết tranh chấp thừa kế khi không có di chúc là rất cần thiết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp giữa các bên. Dưới đây là nội dung về giải quyết tranh chấp thừa kế từ Luật sư tư vấn pháp luật thừa kế của Công ty Luật TNHH Viva –  Văn phòng luật sư uy tín tại TPHCM.

1. Quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp thừa kế

Giải quyết tranh chấp thừa kế mà không có di chúc thì tài sản của người qua đời sẽ được phân chia theo quy định về hàng thừa kế, được quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự Việt Nam 2015, bao gồm:

• Hàng thừa kế thứ nhất: Bao gồm vợ/chồng hợp pháp, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người đã mất.
• Hàng thừa kế thứ hai: Bao gồm ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột của người đã mất; cháu ruột mà người đã mất là ông bà nội hoặc ông bà ngoại.
• Hàng thừa kế thứ ba: Bao gồm cụ nội, cụ ngoại, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người đã mất; cháu ruột mà người đã mất là bác, chú, cậu, cô, dì; chắt ruột mà người đã mất là cụ nội hoặc cụ ngoại.

Tài sản sẽ được phân chia cho những người ở hàng thừa kế thứ nhất còn sống hoặc đã thành thai trước thời điểm mở thừa kế và sinh ra còn sống. Nếu không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất (do đã qua đời, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản), tài sản sẽ được phân chia cho hàng thừa kế thứ hai, và tương tự cho hàng thừa kế thứ ba nếu không còn ai ở hàng thứ hai.

Nguyên tắc phân chia: Những người thuộc cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau.

Xem thêm >>> Hướng dẫn thủ tục hưởng di sản thừa kế

2. Các vấn đề thường gặp trong giải quyết tranh chấp thừa kế

Việc giải quyết tranh chấp thừa kế khi không có di chúc thường gặp nhiều vướng mắc do các nguyên nhân sau:

Một là xác định di sản thừa kế trong giải quyết tranh chấp thừa kế:

• Thực tế, nhiều tài sản chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu (ví dụ: đất chưa có sổ đỏ, nhà chưa đăng ký) hoặc là tài sản chung chưa phân định rõ ràng. Điều này gây khó khăn trong việc xác lập đâu là tài sản của người đã mất để lại.

Căn cứ pháp lý: Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di sản bao gồm tài sản do người chết để lại, bao gồm cả tài sản riêng và phần tài sản thuộc sở hữu chung.

Hai là tình trạng pháp lý của tài sản khi giải quyết tranh chấp thừa kế:

• Tài sản đang bị thế chấp hoặc cầm cố: Ví dụ như quyền sử dụng đất đang được thế chấp tại ngân hàng, hoặc xe ô tô đang là tài sản bảo đảm cho khoản vay. Trong trường hợp này, người thừa kế phải giải quyết nghĩa vụ tài chính liên quan trước khi phân chia di sản.
• Tài sản đang có tranh chấp với bên thứ ba: Chẳng hạn như đất đai đang bị kiện đòi lại quyền sử dụng, hoặc đang chờ bản án giải quyết quyền sở hữu. Việc phân chia tài sản thừa kế chỉ có thể thực hiện sau khi tranh chấp được giải quyết dứt điểm.

Xem thêm >>> Vấn đề thời hiệu trong tranh chấp tài sản thừa kế

3. Trình tự yêu cầu giải quyết tranh chấp thừa kế không có di chúc

Khi xảy ra tranh chấp thừa kế, người có quyền và lợi ích liên quan có thể khởi kiện tại Tòa án. Hồ sơ khởi kiện yêu cầu giải quyết tranh chấp thừa kế bao gồm:

• Đơn khởi kiện theo mẫu của Tòa án;
• Giấy chứng tử của người để lại di sản;
• Tài liệu chứng minh quyền sở hữu tài sản của người đã mất (sổ đỏ, giấy tờ nhà đất, giấy đăng ký xe…);
• Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân giữa người khởi kiện và người để lại di sản (giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, sổ hộ khẩu...);
• Giấy tờ tùy thân của các bên như Căn cước công dân/hộ chiếu và giấy xác nhận nơi cư trú;
• Tài liệu liên quan khác (nếu có): biên bản họp họ tộc, biên bản hòa giải tại UBND xã/phường, văn bản từ chối nhận di sản…

Quy trình khởi kiện tranh chấp thừa kế tại Tòa án nhân dân gồm các bước sau đây:

• Bước 1: Gửi hồ sơ khởi kiện đến Tòa án có thẩm quyền (nơi có bất động sản hoặc nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản). Có thể nộp trực tiếp, gửi qua bưu điện hoặc qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án.
• Bước 2: Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, Tòa án sẽ ra thông báo yêu cầu nộp tiền tạm ứng án phí.
• Bước 3: Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận thông báo, người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí và nộp lại biên lai cho Tòa án.
• Bước 4: Tòa án sẽ ra thông báo thụ lý vụ án và tiến hành các bước tố tụng để giải quyết tranh chấp thừa kế theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Xem thêm >>> Tranh chấp tài sản thừa kế theo di chúc

Trên đây là nội dung tư vấn về giải quyết tranh chấp thừa kế của Luật sư tư vấn pháp luật thừa kế. Nếu có bất cứ thắc mắc hoặc vấn đề tranh chấp nào khác, quý khách hàng có thể liên hệ đến chúng tôi theo cách thức sau:

Liên hệ qua Hotline:

093 559 6650 – Ls. Trần Trọng Hiếu là người trực tiếp tư vấn.

096 267 4244 – Ls. Trần Trọng Hiếu là người trực tiếp tư vấn.

Liên hệ trực tiếp tại địa chỉ:

Số 15 đường số 21, phường An Khánh, TP. Thủ Đức, Tp. Hồ Chí Minh.

Liên hệ qua Zalo - Facebook:

Zalo: 096 267 4244 - Facebook: Viva Law Firm;

Rất mong nhận được sự hợp tác cùng Quý khách hàng!

Trân trọng./.