Thừa kế đất đai không di chúc là quá trình phân chia tài sản đất đai theo quy định pháp luật khi người sở hữu qua đời mà không để lại di chúc. Đây là vấn đề phổ biến, dễ phát sinh tranh chấp nếu không nắm rõ quy trình và quy định pháp lý. Dưới đây là nội dung về thừa kế đất đai không di chúc từ Luật sư tư vấn đất đai của Công ty Luật TNHH Viva.
1. Khái niệm thừa kế đất đai không di chúc
.png)
Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì thừa kế đất đai không di chúc là việc phân chia tài sản đất đai theo quy định pháp luật khi người để lại tài sản qua đời mà không có di chúc.
Theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì trường hợp người mất không lập di chúc, phần đất đai sẽ được phân chia theo pháp luật cho những người thuộc các hàng thừa kế sau đây:
- Hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
- Hàng thừa kế thứ hai bao gồm: bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột của người đã mất, và các cháu ruột nếu người đã mất là ông bà nội hoặc ông bà ngoại của họ.
- Hàng thừa kế thứ ba bao gồm: cụ nội, cụ ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì ruột; cháu và chắt ruột nếu người mất là bác, chú, cậu, cô, dì hoặc cụ của họ.
Những người thuộc cùng một hàng thừa kế sẽ được chia đều phần thừa kế đất đai ngang nhau. Người ở hàng thừa kế tiếp theo chỉ được nhận thừa kế đất đai khi không còn ai ở hàng trước hoặc những người ở hàng trước đã mất, bị truất quyền, không có quyền, hoặc từ chối nhận di sản.
>>>Xem thêm: Tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế
2. Điều kiện để nhận hoặc từ chối thừa kế đất đai
.png)
Việc thừa kế quyền sử dụng đất không mang tính bắt buộc đối với người được chỉ định theo pháp luật. Theo quy định hiện hành, cá nhân có quyền thừa kế có thể lựa chọn xác lập hoặc từ chối quyền hưởng di sản, trong đó bao gồm quyền sử dụng đất nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật.
Căn cứ khoản 1 Điều 188 Luật Đất đai 2013 quy định về điều kiện thực hiện quyền thừa kế quyền sử dụng đất để thừa kế đất đai không di chúc bao gồm 4 điều kiện sau đây:
- Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
- Đất không có tranh chấp;
- Quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án;
- Đất vẫn còn trong thời hạn sử dụng đất.
Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản bao gồm quyền sử dụng đất với các điều kiện sau:
- Việc từ chối không nhằm mục đích trốn tránh nghĩa vụ tài sản đối với người khác.
- Văn bản từ chối phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản cũng như những người thừa kế khác và người được giao nhiệm vụ phân chia di sản.
- Văn bản từ chối phải được lập trước thời điểm phân chia di sản.
>>>Xem thêm: Phân chia di sản thừa kế quyền sử dụng đất
3. Thủ tục thừa kế đất đai không di chúc mới nhất hiện nay
Căn cứ Điều 40 Luật Công chứng năm 2014 quy định hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:
- Phiếu yêu cầu công chứng (theo mẫu của tổ chức hành nghề công chứng) do người thừa kế ghi đầy đủ thông tin kèm chữ ký.
- Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế hoặc văn bản khai nhận di sản thừa kế (nếu có).
- Giấy tờ tùy thân của những người thừa kế (bản sao): Bao gồm CMND/CCCD/Hộ chiếu còn hạn sử dụng, giấy khai sinh (trong trường hợp là con hoặc cháu của người để lại di sản), đăng ký kết hôn (nếu người thừa kế là vợ/chồng của người đã khuất), giấy xác nhận tình trạng hôn nhân,…
- Giấy tờ tùy thân của người để lại di sản (bản sao): Giấy chứng tử (nếu có).
- Giấy tờ về tài sản thừa kế: Bao gồm Sổ đỏ hoặc sổ hồng, đăng ký xe…
Người nhận thừa kế đất đai khi không có di chúc cần tuân thủ quy trình sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Người thừa kế nộp đầy đủ hồ sơ yêu cầu công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng.
Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra
Công chứng viên xem xét hồ sơ, lắng nghe nội dung yêu cầu và đưa ra một trong các quyết định:
- Tiếp nhận và ghi sổ công chứng
- Yêu cầu bổ sung hồ sơ
- Từ chối công chứng nếu không đủ điều kiện
Bước 3: Niêm yết công khai
Công chứng viên soạn thảo văn bản thông báo niêm yết tại UBND cấp xã nơi người để lại di sản cư trú cuối cùng và nơi có đất (nếu khác). Thời gian niêm yết là 15 ngày làm việc.
Bước 4: Ký văn bản thừa kế
Sau khi hết thời gian niêm yết, nếu không có khiếu nại, các bên ký kết văn bản:
- Thỏa thuận phân chia di sản (nếu có nhiều người thừa kế)
- Khai nhận di sản (nếu chỉ có một người thừa kế)
Bước 5: Hoàn tất công chứng
Công chứng viên đối chiếu bản chính với bản sao, ký xác nhận và đóng dấu văn bản. Thời gian thực hiện: từ 2–10 ngày làm việc (không tính thời gian niêm yết).
>>>Xem thêm: Giải quyết tranh chấp đất đai không sổ đỏ
Trên đây là nội dung tư vấn về thủ tục thừa kế đất đai khi không có di chúc của Luật sư tư vấn Đất đai. Nếu có bất cứ thắc mắc hoặc vấn đề tranh chấp nào khác, quý khách hàng có thể liên hệ đến chúng tôi theo cách thức sau:
Liên hệ qua Hotline:
093 559 6650 – Ls. Trần Trọng Hiếu là người trực tiếp tư vấn.
096 267 4244 – Ls. Trần Trọng Hiếu là người trực tiếp tư vấn.
Liên hệ trực tiếp tại địa chỉ:
Số 15 đường số 21, phường An Khánh, TP. Thủ Đức, Tp. Hồ Chí Minh.
Liên hệ qua Zalo - Facebook:
Zalo: 096 267 4244 - Facebook: Viva Law Firm;
Rất mong nhận được sự hợp tác cùng Quý khách hàng!
Trân trọng./.
